In deze blog en video bespreken we de drie belangrijkste doelstellingen die een producent kan hebben op een markt van onvolkomen concurrentie en hoe je deze in een grafiek kunt aflezen. Omdat je in de eerste twee blogs (en bijbehorende video’s) de opbrengsten (TO en MO) en de kosten (TK en MK) hebt behandeld, is deze blog (en video) een verdieping die je in staat stelt om een doelstelling te koppelen aan de opbrengsten- en kostenfuncties. Hier vind je de links naar de vorige drie blogs:
- Totale opbrengsten en marginale opbrengsten (TO en MO)
- Totale kosten en marginale kosten (TK en MK)
- Totale winst berekenen en arceren (TW)
In onze YouTube serie over de winstoptimalisatie wordt stap voor stap uitgelegd hoe je de opbrengsten, kosten en winst kunt berekenen en kunt arceren. Nu kijken we naar prijs en afzet bij de maximale winst, de maximale omzet en bij break-even voor aanbieders op een markt van onvolkomen concurrentie.
In deze vierde video kijken we naar markten met onvolkomen concurrentie (zoals een monopolie of oligopolie). Bedrijven zijn hier prijszetters: ze kunnen zelf hun prijs bepalen, wat betekent dat de prijslijn (de GO-lijn) in de grafiek een dalend verloop heeft. Maar welke prijs kiezen ze? Dat hangt volledig af van de doelstelling van het bedrijf! Voor je eindexamen economie vwo moet je drie specifieke doelstellingen kunnen vinden in een grafiek en er mee kunnen berekenen.
1. Maximale winst (MO = MK)
De meest voor de hand liggende doelstelling voor bedrijven is het behalen van de maximale totale winst. Bij de maximale winst moet je denken aan MO = MK.
Hoe vind je dit? Zoek in je grafiek het snijpunt waar de MO-lijn de MK-lijn kruist. Lees vanaf dat punt op de horizontale as de hoeveelheid af (Q) en zoek loodrecht daarboven de bijbehorende prijs op de GO-lijn. Zolang MO > MK, levert een extra geproduceerd product meer op dan het kost en stijgt je totale winst (of daalt het verlies).
2. Maximale omzet (MO = 0)
Soms kiest een bedrijf ervoor om de totale opbrengsten (omzet) te maximaliseren in plaats van de winst. Dit kan ook handig zijn om in korte tijd veel naamsbekendheid op te bouwen, omdat je doorgaans meer producten verkoopt (tegen een lagere prijs) dan bij de maximale winst.
Hoe vind je dit? De totale omzet blijft stijgen zolang een extra verkocht product nog een positieve bijdrage levert. Oftewel: je produceert tot het punt waar de marginale opbrengsten precies nul zijn (MO = 0). In de grafiek is dit exact het snijpunt waar de MO-lijn de horizontale as (Q-as) raakt. Ook bij deze hoeveelheid zoek je de bijbehorende verkoopprijs weer hogerop op de GO-lijn.
3. Break-even / Maximale afzet zonder verlies (GO = GTK)
De derde doelstelling is het verkopen van zoveel mogelijk producten, zónder verlies te draaien. Je speelt hierbij precies quitte (TO = TK).
Hoe vind je dit? Je zoekt het punt waar de gemiddelde opbrengst (de verkoopprijs) exact dekkend is voor de gemiddelde totale kosten per stuk. De bijbehorende vergelijking is dus GO = GTK. Wiskundig is dit hetzelfde als TO = TK. In de grafiek zoek je direct naar het snijpunt van de GO-lijn en de GTK-lijn.
De valkuil op het CE: Bij elk van deze drie doelstellingen hoort een andere productieomvang (Q) en dus een andere verkoopprijs (P). De meest gemaakte fout is dat leerlingen bij MO = MK of MO = 0 de prijs direct vanuit dat snijpunt proberen af te lezen. Onthoud: de prijs (P) lees je altijd af vanaf de GO-lijn!
Bekijk onderstaande video om helemaal door de winstberekeningen en arceringen heen geholpen te worden. Deze video is geschikt voor het leren voor economie vwo examens en toetsen. Heel veel succes!
Wil je een geheel overzicht van de examenstof en examenvragen kunnen oefenen? Bekijk dan ons voordeelpakket economie vwo! Je ontvangt hiermee onze samenvatting en ons oefenboek. Toegankelijke, maar toch diepgaande uitleg waardoor je het echt gaat begrijpen in combinatie met oefenmateriaal waarvan we de uitwerkingen hebben aangevuld met extra uitleg.
